افسردگي و راههاي پيشگيري آن
همه در دورههايي از عمر افسردگي را تجربه ميكنند. اين احساسات معمولاً به دنبال فقدان يا ناكامي ايجاد ميشود و در شرايط طبيعي پس از چند ساعت يا چند روز از بين ميرود. افسردگي يكي از مهمترين بيماريهاي ناتوان كننده است كه امروزه تعداد زيادي از مردم دچار آن شدهاند. اين بيماري توانايي فرد را در عملكرد، تفكر و احساس تحت تأثير قرار ميدهد و يك مشكل عاطفي خاص است كه با اندوه، يأسو نااميدي فراگير مشخص ميگردد. فرد افسرده اغلب لذت بردن از زندگي را مشكل مييابد، احساس تنهايي شديدي ميكند و براي درگير شدن در فعاليتهاي روزمره زندگي از نيرويي كم برخوردار است. بسياري از مردم در دورههايي از زندگي خود نسبت به رويدادهاي زندگي احساس دلسردي ميكنند، ولي افسردگي واقعي، عميقتر و طولانيتر است و كل وجود شخص را تحت تأثير قرار ميدهد.
آمارها نشان ميدهد كه از هر پنج زن و مرد، يك نفر در طول زندگي خود بيماري افسردگي را تجربه خواهد كرد.
افسردگي چيست؟
افسردگي حالت خلقي مداوم و پايداري است كه ميتواند ابعاد مختلف زندگي فرد را دربرگيرد و با احساس بيارزشي، گناه افراطي، تنهايي، اندوه، نااميدي و ترديد در كفايت خود مشخص ميگردد. افراد افسرده ممكن است نوسانهاي خُلقي شديدي را تجربه نمايند يا از فعاليتها و روابط اجتماعي كنارهگيري كنند.
افسردگي يك بيماري است؟
افسردگي يك بيماري طبي مانند بيماريهاي ديگر از قبيل زخم معده و فشار خون بالاست كه اگرچه علايم عمومي آن در بيماران شبيه به هم است اما جزئيات اين علايم در افراد مختلف متفاوت است. بيماري افسردگي را نبايستي با احساس گذراي بيحوصلگي ـ كه ممكن است در واكنش به شكست يا واقعهاي ناخوشايند ايجاد شود ـ يا اندوه ـ كه متعاقب از دست دادن عزيزان در فرد پديد ميآيد ـ اشتباه گرفت.
علل بيماري افسردگي
بيماري افسردگي در اثر چندين علت مرتبط با هم ايجاد ميشود. تغييرات شيميايي ايجاد شده در مغز و اختلال در هدايت پيامهاي عصبي، فقدانهاي قابل توجه، انتظارات غيرواقعگرايانه، يأس ، عدم توانايي در كنترل بر محيط و تفكر منفي از جمله عوامل افسردگي است.
ـ افسردگي بيشتر در چه سنيني ديده ميشود؟
اگرچه سن معمول شروع افسردگي ميانسالي است؛ اما اين بيماري در هر سني از كودكي ، نوجواني يا سالمندي ممكن است ديده شود.
ـ آيا افسردگي بيماري قرن بيستم است؟ واقعيت اين است كه افسردگي از قرنها پيش براي بشر به عنوان يك بيماري شناخته شده بود. بقراط و بوعلي سينا در قرنهاي گذشته اين بيماري را شرح دادهاند. اما در دهههاي اخير با پيشرفت علم پزشكي و درمان بسياري از بيماريهاي جسمي و افزايش توجه عموم مردم به مسائل بهداشت رواني، افسردگي نمود بيشتري پيدا كرده است.
علايم بيماري افسردگي
شكل تظاهر اين بيماري در افراد مختلف بسيار متنوع و متفاوت است و ممكن است با نشانه يا تركيبي از نشانههاي ذيل زندگي شخص را تحت تأثير قرار دهد:
1ـ نشانههاي عاطفي مانند غمگين بودن، احساس گناه، نوسانات خلقي ، نااميدي بيش از حد، اضطراب ، خشم، درماندگي و ...
2ـ نشانههاي جسماني مانند خواب بيش از حد زياد يا كم، خوردن افراطي يا بياشتهايي ، يبوست، كاهش يا افزايش وزن، چرخههاي نامنظم قاعدگي و ...
3ـ نشانههاي رفتاري مانند گريههاي بدون دليل واضح، كنارهگيري از ساير مردم و موقعيتهاي جديد ، بسادگي دستخوش خشم شدن، فقدان انگيزه جهت پيگيري اهداف.
4ـ افكار و ادراكات خود تخريبگرانه شامل احساس بازنده بودن، انتقاد مكرر از خود، احساس درماندگي و نا اميدي، سرزش خود به خاطر اتفاقات ناخوشايند، بدبيني نسبت به آينده .
آيا افسردگي نشاندهندةضعف شخصي است؟
متأسفانه برخي از مردم افسردگي را ناشي از ضعف قدرت اراده ميدانند و به اين ترتيب سعي ميكنند آن را با تقويت اراده برطرف كنند، اما از آنجا كه بيماري افسردگي نه بطور ارادي ايجاد و نه بصورت ارادي فع ميشود، خود اين مطلب ممكن است براي بيمار نا اميد كننده باشد. افسردگي، نشانة ضعف شخصي نيست و بدون درمان مناسب، تداوم يافته و حتي بدتر ميشود.
چگونه ميتوان بر بيماري افسردگي غلبه كرد؟
همة اشكال افسردگي در صورت تحت تأثير قرار دادن عملكرد بايد جدي تلقي گردند. توجه دقيق جهت تعيين منبع افسردگي ـ تعارض دروني، عواطف سركوب شده و تغييرات رفتاري ـ جهت فهم و تعيين
ميزان رشد و گسترش افسردگي و شيوههاي درماني ، بسيار مهم و الزامي است.
راههاي كاهش افسردگي
ـ از رختخواب خارج شويد: يكي از كارهاي بسيار مهمي كه ميتوانيد انجام دهيد، بيدار شدن در ساعت مشخصي از صبح است. داشتن نظم به كاركرد طبيعي بدن شما كمك كرده و در نتيجه احساسهاي بهنجاري خواهيد داشت.
ـ نور: نور به بهتر شدن كاركرد بدن كمك ميكند. بنابراين به محض بيدار شدن، پردهها را كنار بزنيد تا نور بيشتري به درون اتاق بتابد. از آن بهتر، هرچه سريعتر از منزل خارج شده و در معرض تابش نور خورشيد قرار گيريد.
ـ حركت: فعال باشيد و اكسيژن جذب كنيد!به اين معنا كه بيدار شويد و به مدت 5 الي 10 دقيقه راه برويد. ورزش ملايم به جريان خون كمك كرده و اكسيژن بيشتري را به بدنتــان ـ بويژه مغز ـ ميرساند و هشياري و سرزندگي را در شما تقويت ميكند.
ـ صبحانه : صبحانه خود را با پروتئين ـ تخم مرغ، كره ، بادام زميني، آجيل ، پنير ـ شروع كنيد. هنگامي كه بيدار ميشويد، اندامهاي بدن شما جهت تأمين نيروي لازم، آماده جذب غذا و بويژه پروتئينهاست.
با كسي صحبت كنيد: يكي از سريعترين راهها براي مبارزه با افسردگيها، ايجاد ارتباط با ديگران است. نبايد فكر كنيد كه به هنگام افسردگي بايد از ديگران دوري كرد. بنابراين مسأله را براي خود آسان بگيريد. با كسي كه دوستش داريد در مورد موضوعي لذتبخش صحبت كنيد.
مصرف قند را محدود كنيد: قند در آغاز، نيروي خوبي به شما ميدهد اما بعـد از يك ساعت قند خون كاهش مييابد و وقتي كه قند خون پايين باشد شما نيز احساس خوبي نخواهيد داشت.
ـ از غذاهاي فيبردار استفاده كنيد: مواد فيبري باعث ميشود كه غذا در سيتم گوارشي به اندازه مناسب جذب شده و نيرويــي پايدارتر توليد گردد. از طريقخوردن يك پرتقاليا گريبفروت ـ نه فقط نوشيدن آب آنها ـ ميتوانيد مواد فيبري مورد نياز را وارد بدنتان كنيد. سبزيجات و ميوههاي تازه و غلات و حبوبات را نيز مصرف كنيد.
علت يا علل افسردگي خود را شناسايي نموده و با خوش بيني و شناخت افكار منفي، سعي كنيد به جايگزيني افكار مثبت بپردازيد. براي اين كار جدولي از فعاليتهاي روزمره هفتگي تهيه كنيد و بر ميزان فعاليتهاي اجتماعي خود بيفزاييد.
ـ هرگاه احساس تنش ميكنيد، از روشهاي خود آرام بخشي استفاده كنيد. تنفس عميق و پرداختن به امور تفريحي ميتواند كمك كننده باشد.
ـ لبخند بزنيد و تظاهر كنيد كه خوشحال هستيد. راست بايستيد و قامت خميده و افسردهوار به خود نگيريد. تحقيقات نشان ميدهد كه شكل بيان چهرهاي، واقعاً نوع احساس شما را تغيير ميدهدو وانمود كردن به تجربه يك حالت عاطفي، واقعاًآن حالت را در شما ايجاد ميكند.
درمان افسردگي
خوشبختانه راههاي مؤثر فراواني براي درمان افسردگي وجود دارد. اگرچه همه پزشكان با درمان بيماري افسردگي، آشنايي دارند، اما روانپزشكان در اين امر تخصص دارند. علاوه بر بكار بستن موارد فوق در صورت وجود نقص شيميايي موجود در افسردگي، عملي ترين و مهمترين راه درمان، استفاده از داروهاي ضد افسردگي است كه انواع مختلف دارد. هر بيمار ممكن است به يك يا چند نوع داروي خاص پاسخ مناسبي بدهد. به هر حال اكثريت قريب به اتفاق بيماران به يك مورد درمان دارويي همراه با بهرهگيري از خدمات مشاوره و روان درماني پاسخ خواهند داد.
ـ آيا داروهاي ضد افسردگي عوارض دارند؟ هر دارويي عوارض احتمالي دارد. خشكي دهان، خوابآلودگي، سرگيجه يا تهوع ممكن است در روزهاي اول درمان با داروهاي افسردگي ايجاد شود كه معمولاًگذراست و بسرعت رفع ميشوند. اما اگر بيمار، درمان را تحت نظر متخصص ادامه دهد عوارضي مثل اثر بر كليه، معده و كبد با اين داروها ديده نميشود.
ـ چه مدت بايد داروهاي ضد افسردگي را ادامه داد؟ حداقل مدت درمان، شش ماه پس از بهبودي بيمار است. گاهي اوقات بيمار با اولين علايم بهبودي، درمان را قطع ميكند. در اين صورت احتمال عود بيماري زياد خواهد بود.
ـ چقدر طول ميكشد تا دارو بتواند به فرد كمك كند؟ همة ضد افسردگيها مدت زماني را جهت تأثير درماني لازم دارند. اگر احساس بهبود نميكنيد، دلسرد نشويد. اثر درماني بعد از دو تا چهار هفته از شروع برنامه درمان ظاهر ميگردد.
ـ اطرافيان براي بيمار افسرده چه كار ميتوانند انجام دهند؟
مهمترين نقش اطرافيان، اميدوار كردن بيمار به بهبودي و تشويق او به پيگيري درمان است. به اطرافيان توصيه ميكنيم:
ـ رابطه طبيعي را با بيمار حفظ كنيد.
ـ نگرش منفي بيمار را براي او توضيح دهيد اما نه با انتقاد و سرزنش.
ـ احترام، حمايت و ارزش قائل شدن براي بيمار را از ياد نبريد.
ـ اجازه دهيد كه شخص افسرده از علاقه و نگراني شما نسبت به خودش آگاه شود و دريابد كه شما در مواقع لازم جهت كمك به او در دسترس هستيد.
ـ در صورت پايدار بودن علايم افسردگي و ايجاد اشكال در فعاليتهاي روزمره، شخص افسرده را تشويق نيد كه به دنبال كمك حرفهاي باش


عاشق بی صدا